mehmet.com

Düzenli yapılan spor veya egzersizin sağlığımız üzerine olumlu etkilerini, hareketsiz yaşam tarzının oluşturduğu sağlık risklerini artık herkes biliyor.

Düzenli egzersizin alt sınırı, programlı olarak asgari haftanın beş günü 30 dakika tempolu yürüyüş veya eşdeğer beden aktivitesi olarak tanımlanabilir.

Peki siz bu tanıma göre düzenli egzersiz yaptığınızı söyleyebilir misiniz?

Kaynakça

Physical Activity and Public Health: Updated Recommendation for Adults From the American College of Sports Medicine and the American Heart Association. Circulation. 2007 ;116(9):1081-1093. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.107.185649 | pdf

Bugünlerde pek çok kişi hemoglobin A_1c nedir, ne işe yarar, ne anlama gelir merak ediyor. Google ve diğer arama motorlarına ait arama kayıtlarına göre ülkemizde hemoglobin A_1c konusunda bilgi arayan site ziyaretçileri sayısında belirgin bir artış var.

Sanırım kısa süre önce başlatılan “Diyabette Hedef 6.5″ sloganlı bilinçlendirme kampanyası etkisini göstermeye başladı. Durum böyle olunca ben de elimden geldiğince sade cümlelerle, hasta ve hasta yakınlarına yönelik birşeyler yazma gereği duydum.

HbA_1c (Glikozillenmiş/Glikozile Hemoglobin) Nedir?

Hemoglobin A_1c, diğer ismiyle glikozillenmiş hemoglobin, şeker hastalığında tedavinin etkinliğini ölçmek, kimi zaman da şeker hastalığı tanısı koymak için kullanılan bir kan testidir.

HbA_1c Nasıl Ölçülür?

Geleneksel hemoglobin A_1c ölçümü için diğer tahliller için kan vermekten farksızdır. Aşağıda açıklamaya çalışacağım nedenlerle eğer o gün sadece hemoglobin A_1c değeri ölçülecekse kan verirken aç ya da tok olmanız farketmez.

Geleneksel laboratuar yöntemlerinin yanı sıra doktor muayenehanelerine yönelik ve yaklaşık altı dakikada sonuç veren sistemler hatta evde kendi hemoglobin A_1c değerinizi ölçebileceğiniz son-kullanıcı ürünleri de vardır.

HbA_1c Testi Ne Ölçer?

Kanımızdaki alyuvarlar görevi oksijen taşımak olan hemoglobin isimli maddeyi içerirler. Alyuvarların ömrü ortalama 120 gündür. Hemoglobin, kan şekerine maruz kaldığında glikozillenme denilen bir reaksiyon gerçekleşir. Glikozillenmeyi, kandaki şeker moleküllerinin hemoglobine yapışması olarak düşünebilirsiniz.

Alyuvarların ömrü olan 120 gün boyunca hemoglobinin glikozillenme oranı kan şekeri değerlerine paralel olarak artar. Hemoglobin A_1c testi de bu glikozillenmenin oranını ölçmektedir. Tahlil yaptırmadan önceki aylarda kan şekeriniz yüksek seyrettiyse, hemoglobinlerinizin glikozillenme miktarı da artacak dolayısıyla hemoglobin A_1c seviyeniz yüksek bulunacaktır.

HbA_1c Değerleri Ne Anlama Gelir?

Ortalama alyuvar ömrü yaklaşık dört ay olduğundan hemoglobin A_1c değeri, tahlil için kan verilmesinden bir ay öncesinden başlayarak geriye doğru iki-üç aylık dönemde kişinin kan şekeri değerlerinin nasıl seyrettiğine ilişkin bilgi verir.

Örneğin 15 Mayıs günü kan verdiyseniz, ölçülen hemoglobin A_1c değeriniz 15 Ocak - 15 Nisan tarihleri arasındaki şeker profiliniz hakkında bilgi verecektir.

Aşağıdaki tablo Diabetes Care dergisinde 2003 yılında yayınlanan Test of Glycemia in Diabetes başlıklı makaleden alınmıştır. Tabloda hemoglobin A_1c değerlerinin yaklaşık olarak karşılık geldiği ortalama kan şekeri değerlerini görebilirsiniz.

Matematiğiniz iyiyse ve hemoglobin A_1c değeriniz tabloda verilen 6-12 aralığının dışındaysa hemoglobin A_1c seviyenize karşılık gelen ortalama kan şekeri değerini şu formülü kullanarak hesaplamanız da mümkün.

Ortalama Kan Şekeri = (HbA_1c * 35.6) - 77.3

Örneğin, hemoglobin A_1c seviyeniz ölçüldü ve sonucu %7 bulunduysa geçmiş üç ay boyunca kan şekeri seviyeniz 170 civarında seyretmiş anlamını çıkarabilirsiniz.

HbA_1c‘nin Normal Sınırları Nedir?

Normal hemoglobin A_1c değeri %3 ile %6 aralığındadır. Bugünkü bilimsel veriler ışığında şeker hastalığı tedavisinde güvenli kabul edilen hedef hemoglobin A_1c değeri %6.5′dir.

%8′in üzerindeki değerler, tahlil için kan verilmesinden bir ay önceki 2-3 aylık dönemde hiperglisemi (kan şekeri seviyesinin normalin üst sınırlarını aşması) yaşandığına işaret eder.

HbA_1c Ne Zaman ve Ne Sıklıkla Ölçülmeli?

Son bilimsel veriler ışığında tüm dünyada kabul gören tavsiye ve konsensus metinleri yayınlayan Amerikan Diyabet Derneği,

• şeker hastalığı şüphesi ile yapılan ilk doktor ziyaretinde,
• tedaviye başlanıp şeker seviyeleri dengelendikten sonra, ve,
• izleyen dönemde her altı ayda bir

hemoglobin A_1c seviyesinin ölçülmesini tavsiye etmektedir.

Birlik, ayrıca kan şekeri profilinin tedavi hedeflerine getirilmesinde zorluk çekilen olgularda hemoglobin A_1c seviyesinin üç ayda bir ölçülmesini salık vermektedir.

Not: Bu yazının genişletilmiş bir sürümünü Vikipedi‘ye de yükledim.

New England Journal of Medicine’da yayınlanacak bir araştırmanın sonuçları, geçmişte kan şekeri iyi kontrol edilmemiş diyabetiklerde agresif şeker kontrolünün kardiyovasküler riski azaltmadığını gösteriyor.

Şeker kontrolü iyi olmayan (HgbA1c > %7.5 olarak tanımlanmış) 1800 hastayı standart ve yoğun kontrol kollarına ayıran araştırmacılar hastaları ortalama 5.6 yıl takip etmiş.

Yoğun kontrol kolundaki hastalarda HgbA1c ortalaması %1.5 daha düşük bulunmasına rağmen takip süresinin sonunda iki grup arasında majör kardiyovasküler olay sıklığı bakımından pek önemli bir fark bulunamamış.

Aynı grup hastanın daha uzun süre takibinin bu sonuçları değiştirebileceğini ve iki grup arasında anlamlı fark oluşabileceğini unutmamak gerek.

Kaynakça

Duckworth W, Abraira C, Moritz T, et al. Glucose Control and Vascular Complications in Veterans with Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2008:NEJMoa0808431. doi:10.1056/NEJMoa0808431

New England Journal of Medicine’da bu hafta yer alan bir çalışmada çölyak hastalığında sık görülen RGS1, IL18RAP, ve TAGAP isimli  non-HLA bölgesi tip 1 diyabet ile, tip 1 diyabette sık görülen CCR5 ve PTPN2 isimli iki non-HLA bölgesi de çölyak hastalığı ile ilişkilendirmiş.

Bu bulgu yakın vadede önemli klinik sonuçlar doğurmasa da iki hastalığın patogenezinin ve etiyolojisinin anlaşılmasına yönelik yeni araştırma yolları açılmışa benziyor.

Kaynakça

Deborah J. Smyth et al., “Shared and Distinct Genetic Variants in Type 1 Diabetes and Celiac Disease,” N Engl J Med (December 10, 2008): NEJMoa0807917, doi:10.1056/NEJMoa0807917.

Diyabette kötü glisemik kontrolün albüminüri ve retinopati yokluğunda bile kronik böbrek hastalığı için bağımsız bir risk faktörü olduğunu gösteren bir araştırmanın (Atherosclerosis Risk in Communities) sonuçları Archives of Internal Medicine’da yayınlandı.

Kronik böbrek hastalığının glomerüler filtrasyon hızının 60 mL/dk/1.73 m² olarak tanımlandığı çalışmada HgbA1C değerleri %6′nın altı, %6 ila %7, %7 ila %8 ve %8′in üstü olarak dört katmana ayrılmış.

1900′e yakın diyabetli yetişkinin katıldığı çalışmada olguların beşte birinde 11 yıllık takip süresinin sonunda kronik böbrek hastalığı gelişmiş.

%6 ve altı grubu ile kıyaslandığında diğer HgbA1C katmanlarının kronik böbrek hastalığı riski kardiyovasküler ve diğer risk faktörlerine göre düzeltildikten sonra aşağıdaki gibi bulunmuş.

Kaynakça

Bash LD, Selvin E, Steffes M, Coresh J, Astor BC. Poor Glycemic Control in Diabetes and the Risk of Incident Chronic Kidney Disease Even in the Absence of Albuminuria and Retinopathy: Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) Study. Arch Intern Med. 2008;168(22):2440-2447.