mehmet.com

Uluslararası birimi JCI ile ülkemizde de pek çok sağlık kuruluşunun faaliyetlerini denetleyen Joint Commission geleceğin hastanesi için rehber niteliğinde bir prensip metni yayınladı.

Kaynakça

1. ‘Hospital of the Future’ Report Urges Major Changes.
2. Guiding Principles for the Development of the Hospital of the Future

New England Journal of Medicine’da sonuçları yayınlanan bir araştırmaya göre, akut iskemik inmelerden 4.5 saat sonrasına kadar alteplase ile tromboliz, plaseboya üstünmüş (odds ratio 1.34).¹

Bugüne dek, daha önce yapılmış araştırmaların ışığında iskemik inme başlangıcından en fazla 3 saat sonrasına kadar tromboliz tavsiye ediliyordu.

Bildiğiniz gibi trombolitik tedavi uygulayabilmek için bahsedilen süre içerisinde asgari kontrastsız beyin tomografisi ile hemorajik inme olasılığını elemek, kan basıncını kontrol altına almak, çok iyi bir öykü alıp trombolitik tedaviye engel bir durumun olmadığı kesinleştirmek, aydınlatılmış onam temin etmek, hastayı hastaneye yatırmış olmak gerekli.²

Çalışmada beklendiği üzere, alteplase tedavisi alan grupta intrakraniyal kanama oranı plaseboya göre biraz daha yüksek (tüm intrakraniyal kanamalar %27′ye karşı %17; P=0.001 ve semptomatik intrakraniyal kanamalar %2.4′e karşı %0.2; P=0.008) bulunmuş.

12 Eylül günü The Lancet’de yayınlanan benzer bir çalışma da 3-4.5 saat aralığında uygulanan trombolitik tedaviyi ilk üç saat içinde uygulanan tedavi ile kıyaslamış, alteplase ile trombolizin 4.5 saate kadar güvenle uygulanabileceğini göstermişti.³

Türkiye’de en iyi olması gereken üniversite hastanelerinde bu işlerin kaç saat süreceğini hesaplarsanız, ilk cümlede neden “ülkemizdeki tababet pratiğini ne ölçüde ilgilendirir” dediğim de açıklık kazanacaktır.

Kendiniz, bir yakınınız veya bir başkası için bu süreci hızlandırmak elinizde. İnme belirtilerini tanıyor musunuz?

Kaynakça

1. Thrombolysis with Alteplase 3 to 4.5 Hours after Acute Ischemic Stroke [doi:10.1056/NEJMoa0804656]
2. eMedicine - Thrombolytic Therapy in Stroke
3. Thrombolysis with alteplase 3–4·5 h after acute ischaemic stroke (SITS-ISTR): an observational study [doi:10.1016/S0140-6736(08)61339-2]

Bilinçli bir sağlık tüketicisi olmanın yolu hasta hakları konusunda bilgi sahibi olmaktan geçiyor. Hasta hakları konusunda bilgilenmek istiyorsanız işe Hasta Hakları Platformu‘nun web sayfalarına gözatarak, ya da oluşumun hazırladığı Hasta Haklarını Öğrenin görsellerini izleyerek başlayabilirsiniz.

Kaynakça

1. Hasta Hakları Platormu web sayfaları
2. Hasta Haklarını Öğrenin görselleri (uzmantv.com)

9 Eylül Üniversitesi hastanesine katarakt ameliyatı olmak için yatan ama yanlışlık sonucu rahmi ve yumurtalıkları alınan hastanın yaşadıkları gündemin ilk sırasına oturunca, haber bültenlerinde “eşi yalnızca Türkiye’de görülebilecek sağlık skandalı” ya da “böyle rezalet yalnızca Türkiye’de olur” türünden cümleleri sık işitir olduk.

Aslında bu gibi hatalar ne Türkiye’ye, ne Türk doktorlarına özgüdür. Hastane hataları dünyanın her yerinde görülür. Daha da ilginci, “yanlış yerin ameliyat edilmesi (wrong-site surgery)” tıbbın en fazla geliştiği ülkelerde bile “kötü sonuçlanan hastane olaylarının (sentinel event)” en sık görülen türüdür.

Amerika merkezli hastane kalite yönetimi ve hasta güvenliği denetleme organizasyonu Joint Commission’ın 1995 yılından bugüne “kötü sonuçlanan hastane olayları’nı” kaydettiği merkezi veritabanına 30 Haziran 2008 itibari ile 5208 hata kayıtlı. Bu listenin en başında 691 (%13.3) hata ile “yanlış yerin ameliyat edilmesi” yer alıyor.

Dileyen Joint Commission’ın ilgili istatistiklerini burada görebilir.

Peki ne yapmak gerek? Cevap aslında basit: Zinciri kırmak, olayların skandal boyutuyla daha az ilgilenip, kafalarımızı çalıştırmak, hataları masaya yatırmak. Gelişmiş ülkelerde benzer durumlarda “kök neden analizi (root cause analysis veya kısaca root cause)” adı verilen toplantılar yapılır. Hasta bakım kalitesini yükseltmenin vazgeçilmezi bu oturumlarda, süreçlerdeki sorunlar ayrıntılarıyla tespit edilir ve bunların gelecekte yeniden yaşanmaması için alınması gereken önlemler ve gerçekçi hedefler belirlenir.

Zira bir hatayla ilgili tüm kişileri bir masaya oturtup, olayın nasıl gerçekleştiğini, iletişimin nerelerde koptuğunu, yanlışlıklar zincirinin nasıl “kötü sonuçlanan olaya” vardığını anlamaya uğraşmazsanız, benzer olaylar gelecekte tekrar yaşanacaktır. Kitlesel hezeyana kapılıp hatalıyı hakettiğinden fazla cezalandırma (linç) eğiliminin hatalardan ders alma erdemine her zaman baskın çıktığı ülkemizde umarım bu bilinç yakında gelişir ve hastanelerimiz daha güvenilir kurumlar haline gelir.

Kaynakça

1. http://www.jointcommission.org/SentinelEvents/
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Root_cause
3. http://psnet.ahrq.gov/content.aspx?taxonomyID=447

Bugün JAMA’da yayınlanan bir meta-analiz, diyabet ile ilgili tıbbi çalışmaların yalnız %18′inin hastaların önemsediği sonuçları (outcome) sorguladığını ve araştırdığını göstermiş!

Hastaların neleri önemsediğini, hastalıkların yaşamlarını nasıl etkilediğini, ve yaşam kalitesi beklentilerini daha iyi anlamakta, bu çok önemli unsurları bilim pratiğimize dahil etmekte biraz geç kalıyoruz galiba.

Kaynakça

Patient-Important Outcomes in Registered Diabetes Trials. JAMA. 2008;299(21):2543-2549.